नेपालमा प्राङ्गारिक मल (जैविक मल): कम्पोस्ट, गड्यौला मल र गड्यौला झोल मल
प्राङ्गारिक मल के हो, कुन मल कुन बालीमा र कहिले प्रयोग गर्ने, र राम्रो मल कसरी छान्ने, सरल भाषामा।
प्राङ्गारिक मल (जैविक मल) भनेको के हो?
प्राङ्गारिक मल वा जैविक मल वनस्पति र पशुजन्य प्राकृतिक सामग्रीबाट बनेको मल हो। यसले बालीलाई मात्र होइन, माटोलाई नै पोषण दिन्छ: माटोमा जैविक पदार्थ थप्छ, पानी र हावा अड्याउन मद्दत गर्छ, र पोषक तत्त्व बिस्तारै दिन्छ। त्यसैले नियमित प्रयोग गर्दा माटो वर्षौँसम्म उर्वर रहन्छ।
जैविक मलका प्रकार: कुन कहिले प्रयोग गर्ने?
कम्पोस्ट मल
हावा पुग्ने थुप्रोमा सूक्ष्मजीवले वनस्पतिजन्य र जैविक सामग्री कुहाएर बनाइने कालो, खुकुलो र माटोजस्तो गन्ध भएको मल।
उपयुक्त: सबै बाली, जग्गा तयारी, करेसाबारी र गमला।
प्रयोग: छर्नु वा सार्नुअघि माटोमा मिसाउने; सिजनभरि बोटको वरिपरि थोरै थप्ने।
हाम्रो उत्पादन हेर्नुहोस् →गड्यौला मल (भर्मिकम्पोस्ट)
गड्यौलाले बनाउने कम्पोस्ट। गड्यौलाले जैविक सामग्री खाएर मसिनो र पोषणयुक्त मल छोड्छन्।
उपयुक्त: तरकारी, नर्सरी र बेर्ना, फूल, कौसी खेती र गमला।
प्रयोग: गमलाको माटो र खाल्डोमा मिसाउने वा बोटको वरिपरि छर्ने; मात्रा प्याकअनुसार।
हाम्रो उत्पादन हेर्नुहोस् →गड्यौला झोल मल (भर्मिवाश)
गड्यौला पालिएको ड्याङबाट संकलन गरिने पोषक तत्त्व र लाभदायक सूक्ष्मजीवयुक्त झोल।
उपयुक्त: बढ्ने बेलामा तरकारी, फलफूल र फूललाई छिटो पोषण।
प्रयोग: लेबलअनुसार पानीमा मिसाएर पातमा छर्कने वा जरा वरिपरि हाल्ने।
हाम्रो उत्पादन हेर्नुहोस् →गोबर मल
पशुको गोबर र सोत्तर मिसाएर कुहाइएको मल। राम्ररी कुहिएपछि मात्र प्रयोग गर्ने।
उपयुक्त: घरमै तयार गर्दा खेतबालीका लागि।
प्रयोग: रोप्नुअघि छरेर जोत्ने।
हरियो मल
ढैँचा वा सनई जस्ता बाली हरियै अवस्थामा माटोमा जोतेर मिलाइने मल।
उपयुक्त: धान खेत र सिजनबीचमा थाकेको माटो।
प्रयोग: छर्ने, ६–८ हप्ता हुर्काउने, मुख्य बाली रोप्नुअघि जोतेर मिलाउने।
राम्रो र गुणस्तरीय जैविक मल कसरी चिन्ने?
- कालो, खुकुलो र माटोजस्तो गन्ध भएको, दुर्गन्ध वा तातो नभएको
- प्लास्टिक, सिसा र ढुङ्गा नभएको
- राम्ररी पाकेको: नपाकेको मलले साना बिरुवालाई हानि गर्न सक्छ
- उत्पादक, उत्पादन मिति र ब्याचसहित प्याक गरिएको
सफा ऊर्जाका जैविक मल
प्राय: सोधिने प्रश्न
प्राङ्गारिक मल र जैविक मल एउटै हो?
हो। प्राङ्गारिक मल र जैविक मल दुवैको अर्थ प्राकृतिक वनस्पति वा पशुजन्य सामग्रीबाट बनेको मल हो, जस्तै कम्पोस्ट, गड्यौला मल र गड्यौला झोल मल।
कम्पोस्ट र गड्यौला मलमा के फरक छ?
कम्पोस्ट ठूला थुप्रोमा सूक्ष्मजीवले बनाउँछन्; गड्यौला मल गड्यौलाले बनाउँछन् र यो बढी मसिनो हुन्छ, जुन बेर्ना, गमला र तरकारीका लागि उपयुक्त छ। दुवैले माटोमा जैविक पदार्थ थप्छन्।
के जैविक मलले रासायनिक मलको ठाउँ लिन सक्छ?
जैविक मलले माटोलाई पोषण दिन्छ र हरेक सिजन सुधार गर्छ; नियमित प्रयोग गर्ने धेरै किसानले रासायनिक मल घटाउँछन्। धेरै पोषण चाहिने बालीमा किसानले प्रायः दुवै मिलाएर प्रयोग गर्छन्; आफ्नो बालीका लागि स्थानीय कृषि कार्यालयसँग सल्लाह लिनुहोस्।
नेपालमा जैविक मल कहाँ किन्न पाइन्छ?
सफा ऊर्जाले चितवनमा सफा मल कम्पोस्ट २ केजी प्याक र २५ केजी बोरामा, र गड्यौला मल २ केजी प्याकमा उत्पादन गर्छ; गड्यौला झोल मल छिट्टै आउँदैछ। sales@safaurja.com मा लेख्नुहोस् वा सम्पर्क पृष्ठ प्रयोग गर्नुहोस्।